Arapça Dersleri Sayılar Cümle Örnekleriyle

 

 

Arapça Dersleri 20 -100 1000 ve Sonrası Sayıları Görmek İçin Tıklayınız

Arapçada Sıra Sayıları Müzekker Müennes

 

 

SAYILAR

Müennesde Sayılar

Müzekkerde Sayılar

 

وَاحِدَةٌ – إحْدَى

وَاحِدٌ – أَحَدٌ

۱

1

اِثْنَتَانِ – اثْنَتَيْنِ

اِثْنَانِ – إثْنَيْنِ

۲

2

ثَلاَثٌ

ثَلاثَةٌ

۳

3

أرْبَعٌ

أَربَعَةٌ

٤

4

خَمْسٌ

خَمْسَةٌ

٥

5

سِتُّ

سِتَّةٌ

٦

6

سَبْعٌ

سَبْعَةٌ

۷

7

ثَمَانٍ

ثَمَانِيَةٌ

۸

8

تِسْعٌ

تِسْعَةٌ

۹

9

عَشْرٌ

عَشَرَةٌ

۱۰

10

 

صِفْرٌ

۰

0

 

 

 

   

Bir Sayısı:

وَاحِدٌ ve  وَاحِدَةٌ kelimeleri sıfat tamlaması gibi daima sayılacak olan varlığın isminden sonra gelir.

رَجُلٌ وَاحِدٌ

bir adam

بِنْتٌ وَاحِدَةٌ

bir kız

أَحَدٌ    (Bir) çoğul halinde bulunan ismin bir tekini ayırarak gösterir. O zaman çoğul haldeki bir isimle tamlama yapar yahut (مِنْ den\dan) edatı ile gelir.

أَحَدُ الرِّجَالِ

adamların biri, bir adam

أَحَدٌ مِنَ الِّرجَالِ

adamlardan biri, bir adam

إحْدَى النِّسَاءِ

kadınların biri, bir kadın

إحْدَى مِنَ النِّسَاءِ

kadınlardan biri, bir kadın

إحْدَاهُنَّ

onlar (kadınlar)dan birisi

Not: Başına اَلْ  takısı gelen  اَلْوَاحِدُ  ve اَلْأَحَدُ   Allah’ın adı olup “Tekrar etmeyen eşi dengi, benzeri olmayan Bir” manasına gelir.

İki Sayısı:

اِثْنَانِ   ve اِثْنَتَانِ  kelimelerine gerek olmaksızın o iki şeyin isimlerinin tesniye halindeki kaidelerine uygun halini söyleriz. Ancak اِثْنَانِ  ve اِثْنَتَانِ  vurgulama olarak kullanılır ve aynı bir sayısında olduğu gibi sıfat şeklinde sayılacak şeyin arkasından gelir.

يَومٌ

gün

يَوْمَانِ

iki gün (merfû durumu)

 

 

يَوْمَيْنِ

iki gün (mansûb ve mecrûr durumu)

اَلسَّاعَةُ

saat

اَلسَّاعَتَانِ

iki saat (merfû durumu)

 

 

اَلسَّاعَتَيْنِ

iki saat (mansûb ve mecrûr durumu)

اَلْوَلَدُ

çocuk

وَلَداَنِ اثْناَنِ

iki çocuk (merfû durumu)

 

 

وَلَدَيْنِ اثْنَيْنِ

iki çocuk (mansûb ve mecrûr durumu)

اَلْبِنْتُ

kız

بِنْتاَنِ اثْنَتاَنِ

iki kız (merfû durumu)

 

 

بِنْتَيْنِ اثْنَتَيْنِ

iki kız (mansûb ve mecrûr durumu)

3-10 ARASI SAYILAR

3-10 arası sayılar cinsiyet bakımından tam tersine müzekkerleri müennes gibi kullanılır. Yani müzekker isimlere ait sayılar müennes tâ-i merbutası alır. Eğer isim müennes ise sayılar tâ-i merbutasız olur. 3-10 arası sayılan şey, sayı ile isim tamlaması şeklinde gelir. Ancak sayılan şey (muzâfun ileyh) hep çoğul ve esre tenvinlidir.

رَجُلٌ

adam

رِجَالُ

adamlar

ثَلاَثَةُ رِجَالٍ

üç adam

اِمْرَأَةٌ

kadın

نِسَاءٌ

kadınlar

ثَلاَثُ نِسَاءٍ

üç kadın

ثَلاَثُ بَنَاتٍ

üç kız

سَبْعُ لَيَالٍ

yedi gece

أرْبَعَةُ أيَّامٍ

dört gün

  Görüldüğü gibi sayılan isim çoğul, nekre ve esre tenvinlidir.

3 ile 10 arası sayılarda sayılan şey koyun gibi veya kavm gibi cemi bir isim olursa   مِنْ   takısı ile kullanılır.

ثَلاَثٌ مِنَ الْغَنَمِ

üç koyun

أرْبَعٌ مِنَ الْقَوْمِ

kavimden dört kişi

3 ile 9 arasındaki belli olmayan miktar بِضْعٌ (birkaç) kelimesiyle ifade edilir.  بِضْعٌ kelimesi sayılanın aksi cinsinde olur:

بِضْعَةُ  رِجَاَلٍ

birkaç adam

بِضْعُ  سِنيِنَ

birkaç sene

بِضْعَةُ  أَيَّامٍ

birkaç gün

بِضْعُ  لَياَلٍ

birkaç gece

3 ile 10 arasındaki kesirli sayılar فُعُلٌ  vezninde yapılır:

ثُلُثٌ

خُمُسٌ 

سُبُعٌ

تُسُعٌ  

üçte bir 1/3

1/5

1/7

1/9

رُبُعٌ

سُدُسٌ

ثُمُنٌ

عُشُرٌ  

 

١/٤

١/٦

١/٨

١/.١

 

dörtte bir 1/4

1/6

1/8

onda bir 1/10

 

 

 

 

 

 

 

 

Üleştirme sayıları “üçer üçer”den “onar onar”a kadar فُعاَلُ  veya (مَفْعَلُ) kalıblarında yapılır. Bu kalıplarda gelen üleştirme sayıları gayr-i münsariftir (esre vetenvin almaz):

مَوْحَدُ

birer birer

أُحاَدُ

مَثْنَى

ikişer ikişer

ثُناَءُ

مَثْلَثُ

üçer üçer

ثُلاَثُ

مَسْبَعُ

yedişer yedişer

سُباَعُ

مَعْشَرُ

onar onar

عُشاَرُ

فَدَخَلُوا مَثْنَى وَ ثُلاَثَ وَ رُباَعَ

İkişer, üçer ve dörder girdiler.

F Asıl sayıların tekrarlanmasıyla da üleştirme sayıları elde edilir                            

Müennes 

 

Müzekker

واَحِدَةً واَحِدَةً

birer birer

واَحِداً واَحِداً

اِثْنَتَيْنِ  اثْنَتَيْنِ

ikişer ikişer

إِثْنَيْنِ اثْنَيْنِ

ثَلاَثَةً ثَلاَثَةً

üçer üçer

ثَلاَثاً ثَلاَثاً

عَشْرَةً عَشْرَةً

onar onar

عَشْراً عَشْراً

عِشْريِنَ  عِشْريِنَ

yirmişer yirmişer

عِشْريِنَ  عِشْريِنَ

Önemli not: a) Sayı normalde kullandığımızın dışında belirli bir kelimeden sonra gelirse sıfat olur:

اَلْأَسْماَءُ الْخَمْسَةُ

خَمْسَةُ أَسْماَءٍ

(beş isim)

اَلْمُدُنُ الْأَرْبَعُ

أَرْبَعُ مُدُنٍ

(dört şehir)

يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ خَلْقًا مِن بَعْدِ خَلْقٍ فِي ظُلُمَاتٍ ثَلاثٍ

Sizi annelerinizin karınlarında, üç karanlık içinde yaratıyor (Zümer 6).

وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا   Üstünüzde yedi sağlam (göğü) bina ettik (Nebe 12).

 

b)  كَمْ soru edatı olarak “kaç …”  anlamındadır. Adedini öğrenmek istediğimiz isim bu edattan sonra müfred, mansûb ve nekre olarak gelir.

*(كَمْ) in başına ( بِكَمْ kaça) gibi harf-i cer gelirse; öğrenilmek istenen miktar mansûb da okunabilir, mecrûr da okunabilir[1]. Bu kurallarla ilgili olarak aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.

Cümle Örnekleri:

Bir ve İki Sayısı Örnekleri:

1-كَمْ مُدِيراً فِي الْمَدْرَسَةِ ؟ فِي الْمَدْرَسَةِ مُدِيرٌ واَحِدٌ .

2- كَمْ حَقِيبَةً اشْتَرَيْتَ ؟ إِشْتَرَيْتُ حَقِيبَةً واَحِدَةً .

3- لِلْمُسْلِمِينَ تاَرِيخٌ واَحِدٌ – يَرْتَبِطُ[2] الْمُسْلِمُونَ بِعَقِيدَةٍ واَحِدَةٍ.

4- تَناَوَلَ الْأَوْلاَدُ وَجْبَةً واَحِدَةً – كاَنَ[3] عاَدِلٌ يَدْرُسُ فِي أَحَدِ الْبِلاَدِ الأَجْنَبِيَّةِ[4].

5- أَيْنَ الصَّدِيقاَنِ؟ هُماَ فِي الصَّفِّ. ماَذاَ يَفْعَلاَنِ ؟ أَحَدُهُماَ يَكْتُبُ وَ الْآخَرُ يَقْرَأُ.

6- أَقاَمَ[5] أَبُو بَكْرٍ فِي مَكَّةَ يَوْماً واَحِداً – أَناَ أَكْتُبُ فيِ الشَّهْرِ رِساَلَةً واَحِدَةً وَ أَسْتَلِمُ[6] فيِ الشَّهْرِ رِساَلَتَيْنِ.

7- كَمْ بِنْتاً فِي الْمَكْتَبَةِ ؟ فِي الْمَكْتَبَةِ بِنْتاَنِ اثْنَتاَنِ.

8- قَرَأْتُ كِتاَبَيْنِ اثْنَيْنِ عَنِ الْإسْلاَمِ – يَتَحَدَّثُ[7] الناَّسُ فِي بَلَدِي لُغَتَيْنِ اثْنَتَيْنِ .

Tercüme:

1- Okulda kaç müdür var ? Okulda bir müdür var.

2- Kaç çanta satın aldın? Bir çanta satın aldım.

3- Müslümanların bir tarihi vardır. Müslümanlar tek bir akide ile (birbirine) bağlantılıdır.

4- Çocuklar tek bir öğün yedi. Adil yabancı ülkelerin birinde okuyor idi.

5- İki arkadaş nerede? O ikisi sınıftadır. Ne yapıyorlar? Birisi yazıyor diğeri okuyor.

6- Ebûbekir Mekke’de bir gün ikamet etti. Ben ayda bir mektup yazıyorum ve ayda iki mektup (teslim) alıyorum.

7- Kütüphanede kaç kız var? Kütüphanede iki kız var.

8- İslâm hakkında iki kitap okudum. Benim ülkemde insanlar iki dil konuşuyor.

Üç- On Arası Sayı Örnekleri:

1- كَسَرَ خاَلِدٌ فِي تِلْكَ الْمَعْرَكَةِ نَحْوَ[8] سَبْعَةِ سُيُوفٍ – وُلِدَ خاَلِدٌ قَبْلَ الْإِسْلاَمِ بِنَحْوِ ثَماَنِي سَنَواَتٍ.

2- فيِ حُجْرَةِ الْجُلوُسِ ثَلاَثَةُ كَراَسِيٍّ وَ طاَوِلَةٌ واَحِدَةٌ – قاَلَ الْمُدَرِّسُ : ” اَللُّغَةُ الْعَرَبِيَّةُ أَرْبَعُ حِصَصٍ[9] فيِ الْأُسْبوُعِ.

3- ساَفَرَ مُحَمَّدٌ إِلَى السُّعوُدِيَّةِ قَبْلَ ثَلاثِ سَنَواَتٍ – بِكَمِ الْقَلَمُ ؟ الْقَلَمُ بِعَشْرَةِ قُروُشٍ – الْكُرَةُ بِتِسْعَةِ قُروُشٍ

4- كَمْ صوُرَةً أَحْضَرْتِ؟ أَحْضَرْتُ ثَلاَثَ صُوَرٍ – كَمْ طاَلِباً وَجَدْتَ ؟ وَجَدْتُ سَبْعَةَ طُلاَّبٍ – كَمْ تِلْميِذاً عَرَفْتِ ؟ عَرَفْتُ خَمْسَةَ تَلاَميِذٍ  –  قَرَأْناَ خَمْسَ قِصَصٍ.

5- كَمْ وَجْبَةً تَأْكُليِنَ فيِ الْيَوْمِ ؟ آكُلُ فيِ الْيَوْمِ ثَلاَثَ وَجَباَتٍ –  تَاْكُلُ فاَطِمَةُ فيِ الْيَوْمِ ثَلاَثَ وَجَباَتٍ.

6- كَمْ يَوْماً تَدْرُسُ فيِ الْأُسْبوُعِ ؟ أَدْرُسُ فيِ الأُسْبوُعِ سِتَّةَ أَياَّمٍ – كَمْ حِصَّةً تَدْرُسُ فيِ الْيَوْمِ ؟ أَدْرُسُ فيِ الْيَوْمِ خَمْسَ حِصَصٍ – أَكْتُبُ فيِ الْيَوْمِ خَمْسَ ساَعاَتٍ.

7- أَقْرَأُ فيِ الْيَوْمِ أَرْبَعَ ساَعاَتٍ  – أَقْرَأُ فيِ الْيَوْمِ أَرْبَعَ مَجَلاَّتٍ – أَقْرَأُ فيِ الْيَوْمِ ثَلاَثَ صُحُفٍ . أَكْتُبُ فيِ الْأُسْبوُعِ سِتَّةَ دُروُسٍ.

8- أُقاَبِلُ فيِ الْأُسْبوُعِ سِتَّةَ مُدَرِّسيِنَ -كَمْ قَلَماً تَشْتَريِ فيِ الْأُسْبوُعِ ؟– أَشْتَريِ فيِ الْأُسْبوُعِ سِتَّةَ أَقْلاَمٍ –كَمْ كِتاَباً تَقْرَأُ فيِ الْأُسْبوُعِ؟ – أَقْرَأُ فيِ الْأُسْبوُعِ ثَلاَثَةَ كُتُبٍ.

9- أُوَدِّعُ[10] فيِ الْأُسْبوُعِ سِتَّةَ مُساَفِريِنَ – كَمْ سُؤاَلاً تَسْأَلُ فيِ الْأُسْبوُعِ ؟ أَسْأَلُ فيِ الْأُسْبوُعِ ثَلاَثَةَ أَسْئِلَةٍ – كَمْ صَلاَةً تُصَليِّ[11] فيِ الْيَوْمِ ؟ أُصَليِّ فيِ الْيَوْمِ خَمْسَ صَلَواَتٍ.

10-كَمْ رِساَلَةً يَكْتُبُ إِبْراَهيِمُ فيِ الْأُسْبوُعِ ؟ يَكْتُبُ إِبْراَهيِمُ فيِ الْأُسْبوُعِ أَحْياَناً خَمْسَ رَساَئِلَ وَ أَحْياَناً سِتَّ رَساَئِلَ – كَمْ رِساَلَةً يَسْتَلِمُ  إِبْراَهيِمُ فيِ الْأُسْبوُعِ ؟ يَسْتَلِمُ  إِبْراَهيِمُ فيِ الْأُسْبوُعِ سَبْعَ رَساَئِلَ وَ أَحْياَناً أَقَلَّ[12] وَ أَحْياَناً أَكْثَرَ.

11- تَتَكَوَّنُ[13] عاَئِلَةُ عَبْدِ اللَّهِ مِنْ تِسْعَةِ أَشْخاَصٍ[14]- اِنْتَظَرَ الْحاَفِلَةَ خَمْسَ دَقاَئِقَ تَقْريِباً – يَقْضيِ[15] بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ عِدَّةَ ساَعاَتٍ فِي تِلاَوَةِ الْقُرْآنِ .

12- يَقْضِي بَعْضُ الساَّئِقِينَ[16] تِسْعَ ساَعاَتٍ فِي قِياَدَةِ السَّياَّرَةِ  – يَقْضِي بَعْضُ الطُّلاَبِ سَبْعَ سَنَواَتٍ فِي دِراَسَةِ الطِّبِّ.

Tercüme:

1- Hâlit o savaşta yaklaşık yedi kılıç kırdı. Hâlit İslâm’dan yaklaşık sekiz sene önce doğdu.

2- Oturma odasında 3 sandalye ve bir masa var. Öğretmen (şöyle) dedi: “Arapça dil (dersi) haftada dört saattir.”

3- Muhammed üç sene önce Suud(i (Arabistan)’a gitti. Kalem kaça ? Kalem on kuruştur. Top dokuz kuruştur.

4- Kaç resim getirdin? Üç resim getirdim. Kaç öğrenci buldun? Yedi öğrenci buldum. Kaç öğrenci tanıdın? Beş öğrenci tanıdım. Beş hikâye okuduk.

5- Günde kaç öğün yersin? Günde üç öğün yerim. Fâtıma günde üç öğün yer.

6- Haftada kaç gün eğitim görüyorsun? Haftada altı gün eğitim görüyorum. Günde kaç saat ders yapıyorsun? Günde beş saat ders yapıyorum. Günde beş saat yazıyorum.

7- Günde dört saat okuyorum. Günde dört dergi okuyorum. Günde üç gazete okuyorum. Haftada altı ders yazıyorum.

8- Haftada altı öğretmenle karşılaşıyorum. Haftada kaç kalem satın alıyorsun? Haftada altı kalem satın alıyorum. Haftada kaç kitap okuyorsun? Haftada üç kitap okuyorum.

9- Haftada altı yolcu uğurluyorum. Haftada kaç soru soruyorsun? Haftada üç soru soruyorum. Günde kaç (vakit) namaz kılıyorsun? Günde 5 (vakit) namaz kılıyorum.

10-İbrahim haftada kaç mektup yazıyor? İbrâhim haftada bazen beş mektup bazen altı mektup yazıyor. İbrahim haftada kaç mektup (teslim) alıyor? İbrâhimhaftada yedi mektup bazen daha az bazen daha çok (mektup) (teslim) alıyor.

11- Abdullah’ın ailesi dokuz şahıstan oluşuyor. Otobüsü yaklaşık beş dakika bekledi. Bazı müslümanlar Kur’ân tilâvetinde birkaç saat geçiriyor.

12- Bazı şöförler araba sürümünde dokuz saat geçiriyor. Bazı öğrenciler tıp tahsilinde yedi sene geçiriyor.

11-20 ARASI SAYILAR

Müennesde

Müzekkerde

 

 

إحْدَى عَشَرَةَ

أحَدَ عَشَرَ

١١

11

اِثْنَتَا عَشَرَةَ

اِثْناَ عَشَرَ

١٢

12

ثَلاَثَ عَشَرَةَ

ثَلاَثَةَ عَشَرَ

١٣

13

أرْبَعَ عَشَرَةَ

أرْبَعَةَ عَشَرَ

١٤

14

خَمْسَ عَشَرَةَ

خَمْسَةَ عَشَرَ

١٥

15

سِتَّ عَشَرَةَ

سِتَّةَ عَشَرَ

١٦

16

سَبْعَ عَشَرَةَ

سَبْعَةَ عَشَرَ

١٧

17

ثَمَانِيَ عَشَرَةَ

ثَمَانِيةَ عَشَرَ

١٨

18

تِسْعَ عَشَرَةَ

تِسْعَةَ عَشَرَ

١٩

19

عِشْرُونَ

عِشْرُونَ

٢٠

20

Dikkat:  a) 11 sayısında (أَحَدٌ) kelimesinin müennesi (إِحْدَى) dır.

إِحْدَى عَشرَةَ

أَحَدَ عَشَرَ

           b) 12’nin müzekkerinde her iki sayıda tâ’sız, müennesinde her iki sayı da tâ’lıdır:

اِثْنَتاَ عَشَرَةَ

اِثْناَ عَشَرَ

11-20 arası ma’dûd (sayılan şeyler) nekre ve fetha tenvinli olarak gelir. Sayılan şey müzekkerse sayıda müzekker, müennes ise sayıda müennes olur.

11-19 arası rakamlar 12 nin nasb ve cer hali dışında fetha üzere mebnidir:

أَحَدَ عَشَرَ بَيْتاً

11 ev

إِحْدَى عَشَرَةَ مَدِينَةً

11 şehir

إِنَّ أَحَدَ عَشَرَ بَيْتاً

gerçekten 11 ev

(nasb edatıyla)

إِنَّ إِحْدَى عَشَرَةَ مَدِينَةً

gerçekten 11 şehir

(nasb edatıyla)

مِنْ أَحَدَ عَشَرَ بَيْتاً

11 evden

(câr-mecrûr)

مِنْ إِحْدَى عَشَرَةَ مَدِينَةً

11 şehirden

(câr-mecrûr)

اِثْناَ عَشَرَ بَيْتاً

12 ev

اِثْنَتاَ عَشَرَةَ مَدِينَةً

12 şehir

إِنَّ اثْنَيْ عَشَرَ بَيْتاً

gerçekten 12 ev

(nasb edatıyla)

إِنَّ اثْنَتَيْ عَشَرَةَ مَدِينَةً

gerçekten 12 şehir

(nasb edatıyla)

مِنْ اثْنَيْ عَشَرَ بَيْتاً

12 evden

(câr mecrûr)

مِنْ اثْنَتَيْ عَشَرَةَ مَدِينَةً

12 şehirden

(câr mecrûr)

 

 

 

 

ثَلاَثَةَ عَشَرَ بَيْتاً

13 ev

ثَلاَثَ عَشَرَةَ مَدِينَةً

13 şehir

إِنَّ ثَلاَثَةَ عَشَرَ بَيْتاً

gerçekten 13 ev

(nasb edatıyla)

إِنَّ ثَلاَثَ عَشَرَةَ مَدِينَةً

gerçekten 13 şehir

(nasb edatıyla)

مِنْ ثَلاَثَةَ عَشَرَ بَيْتاً

13 evden

(câr-mecrûr)

مِنْ ثَلاَثَ عَشَرَةَ مَدِينَةً

13 şehirden

(câr-mecrûr)

 

 

 

 

 

 

 

إشْتَرَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ قَلَماً

Onbir kalem satın aldım.

جَاءَتْ إحْدَى عَشَرَةَ تِلْمِيْذَةً

Onbir kız öğrenci geldi.

إشْتَرَى عَمِّي أَرْبَعَةَ عَشَرَ كِتاَباً لِلْمَدْرَسَةِ

Amcam okul için ondört kitap aldı.

Not: (عَشَرَ) kelimesi tek olduğu zaman (ش) harf-i cezimli okunur:

عَشْرُ بَناَتٍ

On kız

عَشْرَةُ أَوْلاَدٍ

On çocuk

Fakat 11-19 arası sayılarda (ش) harf-i fethalı okunur:

أَرْبَعَةَ عَشَرَ يَوْماً

Ondört gün

خَمْسَ عَشَرَةَ لَيْلَةً

Onbeş gece

Cümle Örnekleri

1- كَمْ ناَفِذَةً لِلْمَنْزِلِ ؟ لِلْمَنْزِلِ سِتَّ عَشَرَةَ ناَفِذَةً.

2- كَمْ سَنَةً عُمْرُكَ ؟ عُمْريِ خَمسَ عَشَرَةَ سَنَةً.

3- الْكِتاَبُ بِخَمْسَةَ عَشَرَ قِرْشاً – تَتَكَوَّنُ الْعِماَرَةُ مِنْ أَحَدَ عَشَرَ دَوْراً.

4- يَتَكَوَّنُ[17] الْفَريِقُ مِنْ أَحَدَ عَشَرَ لاَعِباً – يَتَكَوَّنُ الْكِتاَبُ مِنْ احْدَى عَشَرَةَ قِصَّةً.

5- تَتَكَوَّنُ مَكْتَبَتيِ مِنْ أَحَدَ عَشَرَ كِتاَباً – فِي الْمَكْتَبَةِ أَحَدَ عَشَرَ كِتاَباً فِي الطِّبِّ.

6- دَرَسَ ابْنُ سِيناَ أَكْثَرَ مِنْ اثْنَيْ عَشَرَ عِلْماً – زاَرَ ابْنُ سِيناَ أَكْثَرَ مِن اثْنَتَيْ عَشَرَةَ مَدِينَةً.

7- يَتَكَوَّنُ كِتاَبُ الشِّفاَءِ مِنْ ثَماَنِيَةَ عَشَرَ مُجَلَّداً – فِي الْمُسْتَشْفَى خَمْسَةَ عَشَرَ طَبِيباً.

8- حَفِظْتُ إِحْدَى عَشَرَةَ سُورَةً مِنَ الْقُرْآنِ – وَصَلَ اثْناَ عَشَرَ تِلْمِيذاً.

9- كتَبْتُ اثْنَتَيْ عَشَرَةَ رِساَلَةً – فَحَصَ الطَّبِيبُ سَبْعَةَ عَشَرَ مَرِيضاً.

 10- فِي الْحُكُومَةِ أَحَدَ عَشَرَ وَزِيراً – كَمْ شَهْراً فِي السَّنَةِ ؟ فِي السَّنَةِ اثْناَ عَشَرَ شَهْراً.

11- لِي اثْناَ عَشَرَ صَدِيقاً – قَضَيْتُ فِي الْخاَرِجِ سَبْعَةَ عَشَرَ يَوْماً

12- وَصَلَتْ ثَلاَثَ عَشَرَةَ مُدَرِّسَةً جَدِيدَةً .

Tercüme:

1- Evin kaç penceresi var? Evin 16 penceresi var.

2- Kaç yaşındasın?  15 yaşındayım. (Ömrün kaç sene? Ömrüm 15 senedir.)

3- Kitap 15 kuruştur. Apartman 11 kattan oluşur.

4- Takım 11 oyuncudan oluşuyor.Kitap 11 kıssadan oluşuyor.

5- Kütüphanem 11 kitaptan oluşuyor. Kütüphanede tıp sahasında 11 kitap var.

6- İbn Sînâ 12 den daha çok ilim (sahası) tahsil etti. İbn Sinâ 12’den daha fazla şehir ziyaret etti.

7- (İbn Sînâ’nın) Şifâ (adlı) kitabı 18 ciltten oluşur. Hastanede 15 doktor vardır.

8- Kur’ân’dan 11 sure ezberledim. 12 öğrenci geldi (ulaştı).

9- 12 mektup yazdım. Doktor 17 hasta muayene etti.

10- Devlette 11 bakan vardır. Senede kaç ay vardır? Senede 12 ay vardır.

11- Benim 12 arkadaşım var. Dışarda 17 gün geçirdim.

12- 13 yeni öğretmen geldi.

¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

 

Arapçada sayılar “adet” olarak, sayılan şeyler ise “madud” olarak anılır. Arapçada sayılar ve kullanıldıkları isimler belli kurallara göre gelirler. Örneğin “1 öğrenci” demekle, “11 öğrenci” “21 öğrenci” demek birbirinden farklıdır. Sayıları kolayca öğrenebilmek için şu dört grupta inceleyeceğiz:

1- Müfred sayılar (1-10 arası olan sayılar)

2- Mürekkeb sayılar (11-19 arası olan sayılar)

3- Ukud sayılar (10’un katları olan sayılar)

4- Matuf sayılar (20’den sonra gelen ara sayılar)

1- MÜFRED SAYILAR: 1’den itibaren 10’a kadar olan sayılar, -burada 10 dâhildir- tek başına bir kelime oldukları için müfred sayılar ismini alırlar. Müfred sayıların irabı şu şekildedir: “İki” sayısı müsenna bir isim gibi irab edilir. Diğerleri ise müfred bir isim gibi irab edilir. Sonları cümledeki yerine göre değişir.

Şimdi sayıları teker teker görelim:

1 ve 2 sayısında önce madud sonra adet gelir. Adet, madudun sıfatı olur. İsimlerin müfredleri “bir tane” olduklarını, müsennaları da “iki tane” olduklarını gösterdiği için 1 ve 2 sayısı kullanılmasa da olur. Sadece anlamı kuvvetlendirmek için gelirler. Buna göreوَاحِدٌ  bir demektir. Müennes olarak  وَاحِدَةٌ  şeklinde söyleriz.  إِثْنَانِ İki demektir. Müennes olarak إِثْنَتَانِ  şeklinde söyleriz.

Müfred sayılara ait kaideleri şöylece maddeleyebiliriz:

1- Müfred sayıların irabı şu şekildedir: “İki” sayısı müsenna bir isim gibi irab edilir. Diğerleri ise müfred bir isim gibi irab edilir. Sonları cümledeki yerine göre değişir.

2- 1 ve 2 sayısında önce madud, sonra adet gelir. Adet, madudun sıfatı olur.

3- İsimlerin müfredleri “bir tane” olduklarını, müsennaları da “iki tane” olduklarını gösterdiği için “bir” ve “iki” sayısı kullanılmasa da olur. Sadece anlamı kuvvetlendirmek için gelirler.

4- وَاحِدٌ  kelimesinin müennesi وَاحِدَةٌ  ;  إِثْنَانِ kelimesinin müennesi de إِثْنَتَانِ  şeklindedir.

Şimdi 3 ve 10 arası sayıların özelliklerini öğrenelim:

3 ve 10 arası sayılarda şu kaideler geçerlidir:

1- Önce adet, sonra madud gelir.

2- Adet, madudun cinsiyet bakımından zıddı olur.

3- Madud “cemi ve cer” durumunda gelir.

4- Adet ile madud izafet oluştururlar.

2- MÜREKKEB SAYILAR:

Mürekkep sayılar, 11’den itibaren 19’un sonuna kadar olan sayılardır. Mürekkep sayılara ait kuralları şöylece maddeleyebiliriz:

1- Bu sayılarda önce birler basamağı, sonra onlar basamağı gelir.

2- “On iki” nin “ikisi” hariç, diğer sayılar fetha üzere mebnidirler. Yani cümledeki yerlerine göre sonları hiç değişmez. Sadece “on iki” sayısının birler basamağı olan “iki” sayısı, müsenna bir isim gibi irab edilir.

3- Bu sayıların madudları, müfred-mensub ve nekre olarak gelir.

4- 11 ve 12 sayıları hariç, mürekkep sayıların birler basamağı madudun cinsiyet bakımından zıddı; 10 sayısı ise madudun cinsiyet bakımından aynısı olur. 11 ve 12’nin her iki basamağı da madud ile aynı cinsten gelir.

3- UKUD SAYILAR:

Ukud sayılar, 10 sayısının katları olan sayılardır. Bu sayılar için geçerli olan kaideleri şöylece maddelememiz mümkündür:

1- 3-9 arası sayıların sonuna “vav” ve fethalı nun (ونَ)  getirilerek ukud sayılar yapılır.

2- Cemi müzekker salim kalıbında geldikleri için ref durumunda “vav”, nasb ve cer durumunda “ye” alırlar.

3- Müzekker ve müennes isimler için aynı sayı kullanılır.

4- Ukud sayıların madudları, 11-20 arası sayılar gibi, müfred-mensub ve nekre olarak gelir.

4- MA’TUF SAYILAR:

Birler basamağı, onlar basamağına “vav” atıf harfi ile bağlanarak yapıldıkları için 20’den sonraki ara sayılara matuf sayılar denir. Matuf sayıların irabı da şu şekildedir:  Birler basamağı müfred sayıların irabını ve kurallarını; onlar basamağı da ukud sayıların irabını ve kurallarını taşır. Madudları ise müfred-mensub ve nekre gelir. Bu kural 11’den 99’un sonuna kadar geçerlidir.

100 ve katları için ise şu kuralları sayabiliriz:

1- Yüzün katlarını ifade ederken yüz sayısı, 3-10 arası müzekker sayılarla izafet oluşturur. Yüz sayısı katlarıyla izafet oluşturduğu gibi madudlarıyla da izafet oluşturur.

2- Madudu, müfred-mecrur olarak gelir.

3- Müzekker ve müennes isimler için aynı sayı kullanılır.

1000 ve katları için şu kurallar geçerlidir:

1- 1000 ve katları, hem madudlarıyla hem de katlarıyla izafet oluştururlar.

2- Müzekker ve müennes isimler için aynı rakamlar kullanılır.

Şu kurala da dikkat edelim: Yüzden sonraki sayıların hepsi en büyük basamaktan en küçük basamağa doğru okunur. En sona kalan sayının kuralına göre de madud şekillenir.

 

Related posts